Complete gids voor een geslaagde proviandering aan boord: Voorbereiding en tips

Februari 2024 - Leestijd: 15 minuten

Je proviandering voorbereiden, of je nu professioneel of amateur bent, is een stap die je niet mag verwaarlozen. Goed eten op zee is essentieel om in topvorm te blijven — en dus efficiënt en veilig te blijven — en soms ook om het moreel op te krikken met een lekker gerecht of een snack na een lastige manoeuvre, een frontpassage of simpelweg een slechte nacht.

Lyophilise & Co is al sinds 2010 expert in outdoor-maaltijden en heeft ruime ervaring opgebouwd in het samenstellen van proviandering voor zeilers van alle niveaus. Het assortiment gerechten is de afgelopen jaren sterk uitgebreid, zodat je op pad kunt gaan met een grote variatie aan recepten die monotonie voorkomt tijdens weken op zee. 

Ontdek onze Zeilvaren Packs

Hoe selecteer je dan de juiste voedingsproducten voor je proviandering?

In deze gids bespreken we stap voor stap de verschillende voedingsoplossingen op basis van jouw beperkingen en behoeften. Aan het einde van dit artikel ben je in staat om de voeding te kiezen die past bij jouw sportieve project.

1. De vragen die je jezelf moet stellen om je proviandering voor te bereiden

• Het aantal dagen

Of het nu om een cruise of een race gaat: vergelijk voor vergelijkbare boten en bemanningen de tijd die nodig is om dezelfde route af te leggen. Vergelijk indien mogelijk meerdere jaren om een gemiddelde te berekenen en beslis dan hoeveel extra dagen reserve je wilt meenemen.  

• Het aantal personen, bijzondere dieetwensen en/of allergieën waarmee rekening moet worden gehouden

Tegenwoordig bieden alle merken vegetarische, veganistische, glutenvrije en lactosevrije opties aan, zodat je ook met voedingsbeperkingen volop kunt genieten.

Naast de online filters kunnen we je een gedetailleerde productlijst in Excel-formaat sturen, wat bij ernstige allergieën handig is om producten eenvoudiger te sorteren en geschikte producten te selecteren.

Voorbeeld van filters om maaltijden te selecteren op basis van je criteria

• De klimaten die je tegenkomt (hoeveel dagen in een warm, gematigd of koud klimaat?)

In rust hebben mannen gemiddeld ongeveer 2550 kcal per dag nodig en vrouwen 2000 kcal. Deze cijfers moeten uiteraard worden aangepast op basis van lichaamsbouw en ook van de eetgewoonten aan wal en op zee.

Bovendien geldt: hoe kouder de temperaturen, hoe hoger de caloriebehoefte, want je verbrandt meer calorieën — zelfs zonder inspanning — om warm te blijven. In de zuidelijke zeeën wordt geschat dat zeilers tussen de 5000 en 7000 kcal per dag nodig hebben. Soepen, repen, olijfolie, kaas en noten toevoegen aan maaltijden zijn handige manieren om de dagelijkse calorie-inname te verhogen.

Omgekeerd, bij passages in warmere omstandigheden moet je rekening houden met een verminderde eetlust. Denk dan aan koude gerechten of lichtere recepten.

• De uitrusting die je hebt (volledig uitgeruste keuken? Jetboil? Watermaker?)

Voor de bereiding van beide soorten maaltijden heb je kokend water nodig (meer details volgen in de toelichting over gevriesdroogde en gesteriliseerde maaltijden), maar bij het ene type is toegang tot drinkwater onmisbaar en bij het andere niet.

• Het type maaltijden: geef je de voorkeur aan gesteriliseerd, gevriesdroogd of een combinatie van beide?

Deze vraag hangt nauw samen met de volgende, die betrekking heeft op je kookinstallatie aan boord. Het is belangrijk om jezelf de vraag te stellen en, nog beter, beide soorten producten te testen voordat je een mening vormt — want we hebben vaak vooroordelen en er gaat niets boven zelf proeven in echte omstandigheden. 

• Je budget

Net als bij alles kan het budget je keuzes sturen: voor gevriesdroogde maaltijden variëren de prijzen tussen €5,95 en €15,95, en voor gesteriliseerde maaltijden tussen €5,50 en €11,95 afhankelijk van het merk.
Naast de maaltijden moet je ook denken aan ontbijten, tussendoortjes en desserts.

2. De gevriesdroogde maaltijden

• Meerdere productiemethoden

Dit is onze core business: gevriesdroogde maaltijden vormen een groot deel van ons assortiment. Gevriesdroogde maaltijden zijn "gedroogd door kou", niet te verwarren met gedehydrateerde maaltijden die "gedroogd door warmte" zijn. Er bestaan meerdere productiemethoden voor gevriesdroogde maaltijden: "gemengd" en 100% gevriesdroogd. Fabrikanten die gevriesdroogde en gedehydrateerde ingrediënten combineren bereiden de afzonderlijke ingrediënten in grote hoeveelheden voor en assembleren ze in zakken om het recept samen te stellen. De 100% gevriesdroogde varianten zijn bereide recepten die vervolgens worden gevriesdroogd. De smaken komen van nature beter tot hun recht in maaltijden waarbij de ingrediënten samen zijn gekookt vóór het vriesdrogingsproces.

• De voordelen

Of het nu gaat om ontbijten, hoofdmaaltijden, soepen of desserts, deze soorten maaltijden bieden tal van voordelen:

1. Het behoud van vitaminen en mineralen is optimaal: door het product eerst te bevriezen bij zeer lage temperaturen en daarna het water te verwijderen (sublimatieproces), wordt aangetoond dat 95% van de voedingswaarden behouden blijft, tegenover 60-70% bij gedehydrateerde maaltijden.
2. De maaltijden zijn zeer lang houdbaar omdat ze geen water meer bevatten. Afhankelijk van het merk variëren de optimale consumptiedata tussen 3 en 8 jaar. Let op: dit zijn geen "houdbaarheidsdatums" maar het moment waarop, volgens de tests van de fabrikanten, er een kwaliteitsvermindering optreedt (zoals vitamineverlies).
3. De zakken zijn extreem licht omdat ze geen water meer bevatten — gemiddeld zo'n 150 g per maaltijd. Dit is een groot voordeel wanneer je een watermaker aan boord hebt.
4. De verscheidenheid aan formaten: Gevriesdroogde maaltijden hebben ook het voordeel dat ze in meerdere formaten beschikbaar zijn, waardoor je je gemakkelijker kunt aanpassen aan elk type eetlust of omstandigheid. Het merk Expedition Foods biedt zijn recepten bijvoorbeeld aan in 3 formaten: 450 kcal, 800 kcal en 1000 kcal. Voor grote eters of koude omstandigheden vind je een selectie "groot formaat" maaltijden tussen 800 en 1000 kcal, en "dubbele porties" vanaf 1000 kcal die probleemloos gedeeld kunnen worden. Hoewel deze laatste populair zijn bij wandelaars vanwege het voordeel qua ruimtegebruik, prijs en afvalvermindering, maken wachtsystemen op zee ze iets minder geschikt voor gebruik aan boord — maar als je organisatie het toelaat, is het een goede optie. Voor ontbijten vind je een ruim gamma bestaande uit porridges, muesli's en hartige opties. In de meeste gevallen is melkpoeder inbegrepen, maar er zijn ook enkele lactosevrije opties. Net als bij de hoofdmaaltijden zijn er verschillende formaten beschikbaar om aan je behoeften te voldoen.
5. De bereiding is heel eenvoudig*: open de zak, voeg kokend water toe, roer, sluit de zak en wacht een tiental minuten voor je kunt eten. 

3. De gesteriliseerde maaltijden

Ook wel "appertisés" genoemd, zijn deze maaltijden het equivalent van de inmaakpotten van onze grootmoeders, maar dan verpakt in zakken om het gewicht aan boord te beperken. 

Sterilisatie zorgt ervoor dat bereide maaltijden 1 tot 3 jaar houdbaar zijn, afhankelijk van het merk.

• Tips voor opwarmen

Ze worden au bain-marie opgewarmd; reken op 10 à 15 minuten totdat de maaltijd goed warm is (niet minder, anders kan het "midden" van de zak lauw blijven). Het grote voordeel is dat je zeewater of niet-drinkbaar water kunt gebruiken om ze op te warmen.

Het ideaal is een kleine stoofpan of een pan met een vastzittend deksel om ze op te warmen, maar de meeste zakken passen ook in een Jetboil Flash (1L) wanneer je ze oprolt, of nog makkelijker in een Jetboil Sumo (1,8L).

Anderen doen de zak (heel) in een isothermische voedselcontainer en gieten er kokend water over om de maaltijd op te warmen en warm te houden tot het moment van eten.

• Meer over zelfverwarmende maaltijden

In ons assortiment gesteriliseerde maaltijden vind je "zelfverwarmende maaltijden": dit is een combinatie van een vacuüm gesteriliseerde maaltijd met een vlamloze verwarmer, waarmee je een warme maaltijd kunt eten zonder kooktoestel. Zeilers nemen vaak een aantal van deze zakken mee als reserve bij pech of bij ruwe omstandigheden waarbij ze geen gas willen gebruiken.

• Ruime keuze in recepten

De gesteriliseerde maaltijden bieden een grote verscheidenheid aan complete gerechten geïnspireerd op de wereldkeuken, maar ook op Franse streekkeukens met een volledig gamma aan ambachtelijke Franse kwaliteitsgerechten. Het aanbod bevat weinig zoete ontbijten, maar wel hartige opties die op zee vaak welkom zijn, en desserts die energie en morele steun bieden. Afhankelijk van je kookuitrusting aan boord kun je ook "vlees in saus" overwegen: dat is makkelijk aan te vullen met rijst, pasta, tarwe... naar keuze, en één zak volstaat probleemloos voor 2 personen. 

4. De onmisbare aanvullingen

Of je nu gekozen hebt voor gevriesdroogd, gesteriliseerd of beide: de proviandering moet worden aangevuld. Als je de mogelijkheid hebt om de eerste dagen met vers voedsel te beginnen, neem dat zeker mee in je planning en ga er niet op bezuinigen!

• Elektrolyten

Laten we beginnen met een element dat op boten vaak wordt onderschat: de mineralenvoorziening. Voor boten met een watermaker moet je bedenken dat die weliswaar het zout verwijdert, maar ook alle mineralen die in het water aanwezig zijn. Voor overvaarten van meer dan enkele dagen is het dan ook verstandig om elektrolytentabletten mee te nemen.

Zonder al te diep in te gaan op de details: elektrolyten zijn voornamelijk mineralen (calcium, kalium, natrium, magnesium…). Deze mineralen helpen je lichaam correct te functioneren, met name om goed gehydrateerd te blijven en krampen te vermijden (essentieel voor een goede spierfunctie). Het lichaam kan ze niet zelf aanmaken, dus moeten ze via voeding worden ingenomen.

Als je geen watermaker hebt maar flessenwater gebruikt, is het probleem kleiner. In het andere geval is het belangrijk om dagelijks elektrolyten te consumeren, vooral in warme gebieden, want uitdroging op zee gaat verrassend snel.

Verschillende merken bieden oplossingen in tube- of tabletvorm aan die zeer praktisch zijn op een boot: één tablet = 1 liter, met voldoende variatie om elke dag iets anders te nemen. Als je al 1 liter met elektrolyten drinkt, is dat een goede basis; je kunt naar 2 liter gaan in zeer warme zones.

• Granen- en eiwitrepen: de klassiekers

Ze geven je een boost tussen twee maaltijden of manoeuvres in. Er is voor ieder wat wils, met zeer uiteenlopende formaten en merken: hartig, zoet, eiwitrijk. Eiwitrepen zijn vooral interessant na een inspanning en kunnen aan boord gegeten worden na een bijzonder veeleisende manoeuvre.

• Gedroogd vlees

Weinig bekend in Frankrijk, maar veel populairder in de Angelsaksische landen en bijzonder geliefd aan boord. In ons aanbod vind je een meerderheid aan "jerky": gemarineerde en gedroogde stukjes vlees. Afhankelijk van de marinade variëren de smaken aangenaam: teriyaki, gerookt, cajun-kruiden. Jerky is vrij taai — niet aanbevolen als je niet van kauwen houdt — maar een prettige zoute snack om aan boord te eten.

Het Zuid-Afrikaanse equivalent, "biltong", is malser: hierbij wordt een stuk vlees gedroogd en vervolgens in stukjes gesneden, wat een veel zachtere textuur oplevert.

Vleesliefhebbers, dit is een snack die je zowel tijdens je nachtelijke wachten als als aanvulling op je maaltijd zult waarderen. Bijkomend voordeel: een zoute snack die energiedips 's nachts voorkomt, want suiker heeft de neiging je in slaap te sussen na de glycemiepiek.

• Gedroogde vruchten en noten

Omdat de meeste verse vruchten moeilijk te vervoeren en te bewaren zijn op een boot, zijn gedroogde vruchten een goed en gezond alternatief aan boord. Op zichzelf bieden ze een goede bron van koolhydraten en vezels, maar gemengd met amandelen, cashewnoten, hazelnoten en walnoten voeg je ook de voordelen van vetten en eiwitten toe. Makkelijk te stoppen in een zak van je oliejas, een ziplock of een klein doosje — zeer praktisch op zee. Sommige merken bieden zelfs grote verpakkingen aan om afval te beperken.

Opmerking: het snackgedeelte is persoonlijk, maar het verdient aandacht: een zakje van je favoriete snoep, een stukje chocolade of een geliefde reep kan in moeilijke momenten een welkome opkikker zijn ?

• De "basislevensmiddelen": kaas, condimenten

Afhankelijk van je kookinstallatie aan boord: er bestaan gevriesdroogde basislevensmiddelen waarmee je eieren, melk en boter mee kunt nemen zonder dat het te ingewikkeld, zwaar of omvangrijk wordt. De zipzakken kunnen worden gesloten, dus je kunt bijvoorbeeld eipoeder in een kom doen, water toevoegen en een omelet maken.

Voor kaas kun je een aantal harde kazen meenemen als je ze vacuüm hebt laten verpakken, maar sommige merken bieden ook gevriesdroogde kaas aan. Het Italiaanse merk BONAT maakt een parmesan die buiten de koelkast meerdere weken houdbaar is en een waardevolle "huiselijke" toets geeft aan je risotto's en andere gerechten.

Er zijn ook oplossingen voor brood met langdurig houdbare producten die goed zijn afgestemd op de beperkingen van de zeilerij. Het is ver van een verse stokbrood, maar toch een interessant alternatief.

Een ander detail dat soms wordt vergeten maar wel het verschil maakt: kruiden en condimenten. Sommige merken bieden kruidendispensers aan waarmee je een gerecht naar eigen smaak kunt afstellen.
Olijfolie, hazelnootolie, zonnebloemolie… kan bepaalde recepten verbeteren, de calorie-inname verhogen indien nodig en ook bijdragen aan omega's en antioxidanten.

Selectie gedroogd vlees

Zeilvaren packs - Gevriesdroogde maaltijden en snacks

5. De verpakking

De verpakking is persoonlijk, maar moet toch worden doordacht op basis van je eigen beperkingen. Lyophilise & Co biedt bijvoorbeeld packs aan die zijn verpakt in dagelijkse zakken. Waarom plastic zakken in een tijd waarin iedereen minder afval wil produceren? Simpelweg omdat dit formaat tijdens een race zeer praktisch is. Je pakt de zak van dag J, bergt de opslagtas terug op en kunt die eventuelijk stuwen zonder vragen te stellen. Een ander voordeel is dat je alles wat je nodig hebt in één zak hebt, zodat je niet in de verleiding komt meer te eten met het risico aan het einde van de race of doortocht tekort te komen.

Sommige mensen geven er de voorkeur aan om per categorie in te pakken: ontbijten, snacks, maaltijden, desserts… in vaste zakken aan boord. Dat is uiteraard een mogelijke keuze, maar zorg dan wel voor voldoende variatie in de gekozen gerechten om aan het einde van de tocht niet steeds hetzelfde op je bord te hebben.

6. De packs van Lyophilisé & Co

Met 14 jaar ervaring in offshore zeilen hebben we packs van 5 en 10 dagen samengesteld om jou tijd te besparen! In de packs geven we de voorkeur aan diversiteit in maaltijden en merken, met de bestverkochte producten die door klanten zijn getest en goedgekeurd.

Afhankelijk van je budget en/of behoeften kun je kiezen voor een compleet pack (maaltijden en snacks) of alleen de maaltijden, waarbij je de aanvullingen zelf regelt. Er zijn versies met uitsluitend gevriesdroogde maaltijden, gesteriliseerde maaltijden of een combinatie van beide.

7. Conclusie

De proviandering voor elke race, overvaart of doortocht moet vooraf worden gepland om later frustraties te vermijden. Hoewel de prioriteit vaak bij het schip ligt, kan de voeding in de meeste gevallen ruim van tevoren worden voorbereid (het verse deel uitgezonderd) zodat je niet op het laatste moment hoeft te rennen.

Als je de mogelijkheid hebt, is het altijd een meerwaarde om vooraf te testen vóór grote races of overvaarten. Zo kun je je keuzes valideren (of niet!) en onaangename verrassingen vermijden.

Voor meer informatie en om de producten te bekijken, bezoek ons gerust in onze winkel in Lorient bij de onderzeebootbasis — we beantwoorden graag al je vragen.

? Een woord over Lyophilise & Co ?

Gevestigd in Lorient (Bretagne), zijn wij een gespecialiseerde webshop in outdoor-voeding en -materiaal. We bieden kwaliteitsproducten aan voor outdoor-enthousiastelingen. Hoewel dit artikel gericht is op zeilers, is dit materiaal ook geschikt voor klimmers, via ferrata-liefhebbers, bikepackers, bushcrafters, alpinisten en packrafters.

Onze ervaring stelt ons in staat snel door heel Europa te leveren. Als je vragen hebt, staan onze experts voor je klaar:

☎ 02 97 87 23 73
? team[at]lyophilise.com

We hebben ook een showroom open van maandag tot vrijdag:

? 6 bis rue du sous-marin Vénus, 56100 Lorient